İpek Güzel ile özel röportaj

Diyetisten İpek Güzel ile sporcu beslenmesi ve spora dair harika bir röportaj gerceklestirdik.

İyi okumalar…

1-Spor ve beslenmenin ilişkisi nedir?
Beslenme hem vücut kompozisyonu hem de performansı etkileyen en önemli faktörlerden. İyi bir sporcu olmak için iyi antrenman yapmanın yeterli olduğu düşünülse de antrenman, beslenme ve dinlenme ayrılmaz bir üçlüdür. Çok sevdiğim bir sözle bunu açıklayabilirim ‘’DOĞRU BESİN SEÇİMLERİ VASAT BİR SPORCUYU ŞAMPİYON YAPMAZ ANCAK YANLIŞ BESİN SEÇİMLERİ YETENEKLİ BİR SPORCUNUN ŞAMPİYON OLMA POTANSİYELİNİ ÖNLEYEBİLİR’’. Bu yüzden aslında profesyonel sporcu için beslenme bir lüks değil bir gerekliliktir.
2-Spor yaparken nasıl beslenmeliyiz ?
Spor yaparken özellikle enerji harcamasında bir artış olduğu unutulmamalı ve kısıtlı beslenilmemelidir. Vücuda yeterli enerji alınması için her besin grubundan yeterli ve dengeli miktarlarda tüketilmelidir. Vücudumuzun en büyük enerji kaynağı karbonhidratlardır özellikle spor yapan bireylerin doğru karbonhidrat kaynaklarına beslenmesinde mutlaka yer vermesi gerekir. Spor yapıyorum diye protein tüketimini artırıp karbonhidratı kesmek oldukça yanlış bir davranış. Çünkü karbonhidrat almadığınız sürece vücut proteinleri kas yapımı için kullanamayacak. Bu noktada ilk önceliğiniz karbonhidratlar ve yeterli enerji alımı olmalı.

3-Spor yaparken karbonhidrat ihtiyacı nedir?
Vücudumuz çoğu spor dalında enerji kaynağı olarak karbonhidratları kullanmakta. Dolayısıyla özellikle antrenmandan önce glikojen depolarının dolu olduğundan emin olunmalı. Antrenmana 3-4 saat gibi bir süre varsa tam tahıllı ekmek, siyez bulguru, makarna, patates gibi tahıllar tercih edilebilir. Daha kısa bir süremiz varsa hızlı sindirilen ve hızlı enerji veren kaynaklara yönelmeliyiz. Muz, hurma, elma, granola bar gibi seçenekleri deneyebiliriz. Antrenman ve maç sonrasında da boşalan glikojen depolarını doldurmak, kas yapımı ve onarımı için ayrıca bir sonraki antrenmanda yeterli ernejiyi sağlayabilmek adına bizim için çok önemli. Bu yüzden antrenmandan sonraki 45-60 dakikalık süreç içerisinde de karbonhidrat ve proteini birlikte içeren bir öğün tüketilmesini tavsiye ediyoruz.
4-Bir sporcu için beslenmenin önemi nedir?
Beslenme de antrenman kadar bir gereklilik aslında sporcular için. Nasıl antrenman periyodizasyonu yapılıyorsa beslenme de antrenmana göre periyotlandırılıyor. Yani antrenmanın ve sporcunun hedefine göre şekillendirilmiş bir beslenme olması gerekiyor. Sporcunun çevikliğini artırmak, hızını artırmak, geç yorulmasını sağlamak, sakatlık riskini azaltmak gibi performans parametrelerini iyileştirecek beslenme stratejileri uygulanmalı. Her sporcu çok özel bu yüzden beslenmeleri de özel olarak planlanmış olmalı. Örneğin maç öncesi bir sporcuya mandalina yemek müthiş bir enerji veriyorken başka bir sporcuda mide krampları yaratarak maça çıkmasını engelleyebilir. Beslenme sporcunun hayatının büyük bir kısmını oluşturduğu için hedefi olan sporcuların mutlaka beslenmenin her detayını özenle düşünüp planlaması hatta bu konuda mutlaka bir uzmandan destek alması gerekiyor bence.
5-Sporcuların asla yememesi gereken besinler nelerdir?
Hiçbir insan bir makine değil, biz duygusal varlıklarız. O yüzden de kendimize bu konularda kurallar koymamıza gerek yok. Bir sporcunun canı da hamburger, pizza, çikolata çekebiliyor doğal olarak. Hiçbir besini hayatımızdan çıkartmamız şart değil, sadece bundaki dengeyi sağlayabilmek önemli. Örneğin evet çikolata yiyeceğiz belki ama antrenmandan önce aç karnına değil yemekten sonra kahvenin yanında 2-3 kare olarak yiyeceğiz. Ya da hamburger yiyeceğiz evet ama kızartılmış bir patates ile değil fırınlanmış bir patates ile birlikte gibi. Bu noktada denge sağlandığı sürece asla yenmemesi gereken bir besin yok bence. Olabildiğince rafine şekerden, trans yağlardan ve paketli gıdalardan uzak durmakta ise fayda var

6-Profesyonel sporcular nasıl beslenmeli?
Tüm besin gruplarına beslenmelerinde yer vermeliler, çeşitlilik bizim için çok önemli. Kendi vücutlarını keşfetmeliler, neyin iyi gelip neyin onları kötü etkilediğini bilmeliler. Aslında vücudumuz bize her şeyi söylüyor. Diğer sorularda genel beslenmeye değindik ama beslenme de antrenman gibi çok değişken aslında. O yüzden net bir şey söylemek çok mümkün değil. Sporcunun o dönemdeki hedefi ne ? off sezon mu? Çift maç haftası mı ? Antrenman temposu düşük mü ? Sakat mı ? Hasta mı ? gibi bir çok etkene göre değişiyor. Aslında sporcunun sahaya çıkıp sadece kazanmayı düşünmesi ve beslenme kısmında da mutlaka bir uzmandan destek alması gerekiyor. Bunun için sadece kilo problemi olmasına ise kesinlikle gerek yok 
7-Protein tozları kullanımı hakkında ne düşünüyorsunuz?
Protein tozları hakkında medyanın da etkisiyle aslında büyük bir bilgi kirliliği mevcut. Kas kazanımı için protein tozu olmazsa olmaz gibi gösteriliyor. Aslında bir sporcunun günlük protein ihtiyacını besinlerle biz çok kolay karşılayabiliyoruz. Önceliğimiz her zaman besinler olmalı. Eğer sporcunun ihtiyacını besinlerle karşılayamıyorsak o zaman supplement düşünülebilir, bu noktada önemli olan ise supplementin güvenlirliği. Bir uzman desteği ile güvenilir olan, sertifikası mevcut bir ürün seçilmeli ve dozları da sporcuya özel olarak planlanmalı. Bu şekilde kullanımında bir sorun yok ancak piyasadaki çoğu supplement etiketindeki maddeleri içermiyor, ya da doping katkısı olabiliyor bu yüzden de gelişi güzel kullanmak maalesef oldukça yanlış bir tercih oluyor. Ayrıca sporcunun ihtiyacından fazla protein tüketmesi hem böbrekleri yoruyor hem de yağ olarak depolanıyor o yüzden de önce ihtiyaç iyi analiz edilmeli ve söylediğim gibi önceliğimiz her zaman besinler olmalı.
8-Önerebileceğiniz supplementler var mı?
Supplement konusu çok hassas bir konu, sporcunun kan tetkikleri incelenmeli, ihtiyaçları analiz edilmeli, beslenme durumu kontrol edilmeli ve daha sonra gerçekten ihtiyacı varsa etkisi kanıtlanmış bir supplement hedefe yönelik, bir uzman tarafından planlanarak kullanılmalı. Bu yüzden de maalesef önerebileceğim bir supplement yok.
9-En sevdiğiniz sporlar nedir?
İzlemeyi en keyif aldığım spor sanırım basketbol, bu yüzden basketbolcularla çalışmayı ve sahada olmayı ekstra seviyorum 10-Sporculara önerebileceğiniz şeyler nelerdir ?
İyi bir sporcu olmak için antrenman yapmanın yeterli olmadığını bu yüzden hem çok iyi beslenmeleri hem de çok iyi bir uyku düzenine sahip olup dinlenmeleri gerektiğini söyleyebilirim. Unutmayın en iyi araca sahip olsanız da içerisine iyi yakıt koymadığınızda sıradan bir araçtan farkı olmaz. Profesyonel bir sporcuysanız hem fiziksel hem psikolojik olarak kendinize çok iyi bakmalısınız.